Önemsiz Detaylar
Murray Newton Rothbard, 2 Mart 1926'da New York'un Bronx semtinde doğdu, 7 Ocak 1995'te yine New York'ta öldü. İktisatçı, tarihçi ve siyaset kuramcısıydı. Avusturya okulunu bitirdi. Daha sonra Columbia Üniversitesi'nde okudu. 1956'da doktorasını 1819 Paniği üzerine verdi. Asıl hocası, New York Üniversitesi'ndeki seminerinde Ludwig von Mises'ti.
Kısa hayatı boyunca devletin iktisada, hukuka ve ahlaka nereden girdiğini tek bir soru gibi gördü. Büyük kitapları da bu yüzden yan yana durur. Man, Economy, and State (1962) piyasanın iktisadından bahseder. For a New Liberty (1973) liberteryen bir bildiredir. The Ethics of Liberty (1982) ise mülkiyet ve saldırmazlığın ahlaki temeli hakkındadır. 1982'de Lew Rockwell ile Ludwig von Mises Enstitüsü'nün kuruluşunda yer aldı. Ömrünün sonunda da Nevada Üniversitesi'nde ders verdi.
Kapitalizm
Rothbard; kapitalizmi, devletin şirketlere arka çıktığı düzenle ayırıyordu. Ona göre ortada iki ayrı kapitalizm vardı. Biri serbest piyasa kapitalizmiydi. Öteki ise, devletin zoruyla sermaye biriktiren devlet kapitalizmiydi. Birincisini gönüllü mübadele olarak görür ikincisini, üretimi zorla ele geçirmek olarak.
İktisada katkısı da bu ayrımdan gelir. Man, Economy, and State eserini de Mises'in insan eylemi fikrini baştan sona bir iktisat kitabı olarak yazdı . Bu eserde üretim, para, faiz, tekel ve konjonktür, tek bir eylem teorisinden çıktı der. Fiyatlar bir kurulun ilan ettiği rakamlar değil, aksine iki tarafın, vazgeçtiği şeyden aldığını daha değerli bulduğu için yaptığı takaslardır. Gazeteyi on sente alan adam gazeteyi senetten çok ister. Satıcı da senti gazeteden çok ister. İkisi de kazanır. Yani her şey rızaya dayalıdır. Yani Rothbard bütün piyasayı bu küçük gönüllü takasların ağı olarak görürdü.
Devletin sübvansiyonu, fiyat kontrolü ve imtiyazı bu ağa dışarıdan girer. O yüzden tekel suçlamasının büyük kısmını piyasaya değil, rekabeti kapatan devlet ayrıcalığına yöneltir. Kapitalizmi savunduğu yer, zenginliğin kendisi değil, zenginliğin gönüllü üretim ve değişimle oluşmasıdır.
Anarko-kapitalizm
Liberteryenlerin bir kısmı devleti küçültüp poliste, mahkemede ve orduda bırakmak ister. Rothbard bu kadarını bile eksik buluyor devletin ayırt edici iki özelliğinin var olduğunu savunuyordu. İlki; devlet, gelirini vergi denen fiziki anlamda kendi zoruyla alırdı. İkincisi ise, belirli bir toprak üzerinde savunma hizmetinin, yani polis ve mahkemenin, zorla tek sağlayıcısı olduğunu iddia ederdi. Bu iki özellikten birini taşıyan kurum için devlet diyor, ikisini de taşımayan kuruma devlet değildir diyordu.
Buradan da anarko-kapitalizm kavramı çıktı. Anarko-kapitalizme göre mülkiyet özeldir, mübadele serbesttir, devlet yoktur. Hukuk, mahkeme ve koruma ortadan kalkmaz. Rothbard bunların piyasada, rakip özel kurumlarca sunulabileceğini ileri sürdü ve Society Without a State yazısında bunu en zor kabul edilen hizmetten başlayarak anlattı. Sözleşmenin uygulanması, uyuşmazlığın çözülmesi ve kişinin korunması, ona göre serbest piyasada özel kişiler ve kurumlar tarafından gayet sağlanabilirdi. Ana mantık şuydu ;savunma için güç kullanmak saldırı değildir ve başkasının aynı hizmeti sunmasını yasaklamak ve bunun parasını vergiyle almak bir saldırıdır.
Vergi bu yüzden onda bir finansman tekniği değil, tanım gereği hırsızlıktır. The Ethics of Liberty içinde cümle nettir.
Anarko-kapitalizme katkısı bir slogandan ibaret değildi. Devleti ahlak teorisinin içine yerleştirip, sınırlı devletin de aynı hırsızlık ve tekel üzerine oturduğunu göstermeye çalıştı. Doğal hukuk geleneğini, on dokuzuncu yüzyılın bireyci anarşistlerini ve Avusturya iktisadını aynı zemine çekti. O zeminin mantığı kişinin kendi bedenine sahip olması ve sahipsiz bir şeyi emeğiyle ilk dönüştürenin onun sahibi olmasıydı.
Liberteryenizm
Rothbard, liberteryenizmi bir duygu ya da siyasi parti programı olarak değil, tek bir temel ilke etrafında tanımladı: "Hiç kimse, başkasına karşı saldırgan güç kullanma hakkına sahip değildir". For a New Liberty içinde ise bu ilkenin toplumsal, ekonomik ve siyasal hayata nasıl uygulanabileceğini ortaya koydu diyebiliriz.
Rothbard, saldırıyı bir kişinin başka birinin bedeni veya mülkü üzerinde fiziksel güç kullanmaya başlaması olarak tanımlamıştı. Bu tanıma fiziksel şiddet tehdidini de dahil etti. Buradan hareketle iki temel sonuca ulaştığını doğrulayabiliriz. Birincisi, ifade özgürlüğü, toplanma özgürlüğü ve mağduru olmayan eylemler, başkasının haklarını ihlal etmedikleri sürece suç sayılamazdı. İkincisi, zorunlu askerlik, insanları kendi iradeleri dışında devletin hizmetine soktuğu için bir tür kölelikti. Aynı ilkeyi ekonomiye de uyguladı: Fiyat kontrollerini, sübvansiyonları ve devletin belirli kişi ya da gruplara sağladığı ayrıcalıkları, mülkiyet haklarına yönelik zorlayıcı müdahaleler olarak değerlendirdi. Böylece hem dönemin solunda hem de sağında farklı biçimlerde savunulan siyasi görüşleri tek bir ilkeye göre değerlendirdi: Başkalarının haklarını ihlal eden zor kullanımı meşru değildi.
Rothbard'ın Amerikan liberteryen hareketine en önemli katkısı da bu yaklaşımı sistemli bir düşünceye dönüştürmesiydi. Ludwig von Mises'ten aldığı Avusturya iktisadı geleneğini, doğal haklar anlayışı ve devletin yerine gönüllü ilişkilerle işleyen bir hukuk düzeni fikriyle birleştirdi. Böylece liberteryenizmi yalnızca devletin küçültülmesini savunan bir siyasi görüş olmaktan çıkarıp, temel bir ilkeden hareketle siyaset, ekonomi ve hukuk hakkında sonuçlar üreten kapsamlı bir doktrin haline getirdi.
Rothbard'ın düşüncesinde kapitalizm, liberteryenizm ve anarko-kapitalizm birbirinden bağımsız konular değildi. Hepsi aynı temel anlayışa dayanıyordu: İnsan kendi bedeninin sahibidir; emeğiyle elde ettiği mülk üzerinde hak sahibidir ve bu mülkü başkalarıyla kendi rızası doğrultusunda değiştirebilir. Devlet de dahil olmak üzere hiçbir kişi veya kurum, bu hakları zor kullanarak ihlal etme meşruiyetine sahip değildir.
